अमेरिकी मानवरहित पनडुब्बी इरानद्वारा नियन्त्रणमा

काठमाडौं । इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आईआरजीसी)ले होर्मुज जलमार्गनजिकै एउटा अमेरिकी मानवरहित पनडुब्बी नियन्त्रणमा लिएको दाबी गरेको छ । खाडी र अरब सागरलाई जोड्ने यो महत्त्वपूर्ण जलमार्गमाथि नियन्त्रण कायम गर्ने विषयलाई लिएर इरान र अमेरिकाबीच जहाजमाथि एकपछि अर्को आक्रमण भइरहेका बेला यो घटना भएको हो ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, नियन्त्रणमा लिइएको मानवरहित पनडुब्बी ‘डाइभ–एलडी’ हो । यो क्यालिफोर्नियास्थित रक्षा प्रविधि कम्पनी ‘एन्डुरिल इन्डस्ट्रिज’ले निर्माण गरेको स्वचालित अन्डरवाटर भेइकल हो । करिब ६ मिटर लामो यो मानवरहित जलयान निगरानी, समुद्री सतहको नक्सांकन तथा समुद्री बारुदी सुरुङ पत्ता लगाउनेलगायत लामो अवधिका मिसनका लागि डिजाइन गरिएको बताइएको छ ।

मंगलबार साँझ जारी विज्ञप्तिमा आईआरजीसीले आफ्ना नौसैनिक बलले होर्मुज जलमार्गको प्रवेशद्वारमा अमेरिकी सेनाको आधुनिक र उन्नत मानवरहित पनडुब्बीमध्ये एकलाई नियन्त्रणमा लिएको जनाएको छ । आईआरजीसीले यसलाई जटिल गुप्तचर तथा परिचालन अभियानको परिणाम भएको दाबी गरेको छ ।

अमेरिकाले भने घटनाबारे औपचारिक विज्ञप्ति जारी गरिसकेको छैन । यद्यपि, पेन्टागनका एक प्रवक्ताले रोयटर्ससँग कुरा गर्दै एउटा सबमर्सिबल गुमेको पुष्टि गरेको बताइएको छ । अमेरिकी पक्षले उक्त मानवरहित जलयानमा घटनाभन्दा एक दिनअघि प्राविधिक समस्या आएको दाबी गरेको छ ।

‘डाइभ–एलडी’ ठूलो आकारको मानवरहित स्वचालित अन्डरवाटर भेइकल हो । यसलाई विभिन्न सेन्सर र मिसन प्याकेज बोक्न सक्ने पुनः प्रयोगयोग्य प्लेटफर्मका रूपमा डिजाइन गरिएको छ । अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार यसको लागत करिब २५ लाख अमेरिकी डलर पर्छ ।

यस घटनाको तुलना सन् २०२३ को जुनमा टाइटानिकको भग्नावशेषनजिकै दुर्घटनाग्रस्त भएको ‘ओसनगेट टाइटान’ सबमर्सिबलसँग पनि गरिएको छ । उक्त सबमर्सिबल करिब तीन हजार ३४६ मिटर गहिराइमा क्षतिग्रस्त भएको थियो, जुन ‘डाइभ–एलडी’को दाबी गरिएको अधिकतम गहिराइ क्षमताको आधाभन्दा केही बढी हो ।

यसैबीच, एन्डुरिल इन्डस्ट्रिजले आफ्नो एउटा पनडुब्बी गुमेको पुष्टि गरेको बताइएको छ । तर, उक्त जलयान इरानले नियन्त्रणमा लिएको हो वा प्राविधिक खराबीका कारण हराएको हो भन्ने विषयमा दुवै पक्षका दाबीबीच फरक रहेको छ ।