काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच हुन लागेको बृहत् क्षेत्रीय शान्ति सम्झौताको अन्तिम मस्यौदामा इजरायली सैन्य गतिविधिलाई पूर्ण रूपमा रोक्ने र लेबनानबाट इजरायल फिर्ता हुनुपर्ने कडा सर्त समावेश गरिएको खुलासा भएको छ ।
लेबनानको चर्चित सञ्चारमाध्यम ‘अल-अखबार’ का अनुसार वासिङ्टन र तेहरानबिच निकै संवेदनशील रूपमा अगाडि बढेको वार्ता अब अन्तिम चरणमा पुगेको छ । उक्त मस्यौदामा इजरायलले लेबनानमा जारी राखेको सम्पूर्ण सैन्य आक्रमण रोक्नुपर्ने र दक्षिण लेबनानमा नियन्त्रणमा लिएका भूभागहरूबाट आफ्ना सैनिकहरू तत्काल फिर्ता गर्नुपर्ने स्पष्ट प्रावधान समेटिएको छ ।
लामो समयदेखि जारी यस क्षेत्रको द्वन्द्व अन्त्यका लागि इरानले लेबनान मोर्चालाई शान्ति प्रक्रियाको अभिन्न अङ्ग बनाउनुपर्ने अडान राख्दै आएको थियो । इजरायलले लेबनान र इरानसँगको विवादलाई अलग-अलग ट्र्याकमा राख्न चाहे पनि तेहरानको कूटनीतिक अडानका कारण अमेरिका यो सर्त मस्यौदामा थप्न सहमत भएको विश्लेषण गरिएको छ ।
सम्झौताको यस बुँदाले इजरायली रक्षा बललाई दक्षिण लेबनानको सीमा क्षेत्रबाट द्रुत गतिमा पछि हट्न बाध्य पार्नेछ, जसका लागि इजरायली सैन्य वृत्तमा समेत आन्तरिक तयारी सुरु भइसकेको बुझिएको छ ।
यो सम्झौता लेबनान संकट समाधानमा मात्र सीमित नभई मध्यपूर्वको समग्र भू-राजनीति र अर्थतन्त्रलाई नै नयाँ दिशा दिने खालको रहेको छ । मस्यौदा अनुसार आगामी ६० दिनको अस्थायी अवधिका लागि दुवै पक्षबिच युद्धविराम लागु हुनेछ, जसमा इरानले विश्वकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल मार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ लाई पुनः खुला गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।
यसको बदलामा अमेरिकाले इरानको तेल निर्यातमा लगाएको प्रतिबन्धहरू खुकुलो पार्ने र विदेशमा रोक्का गरिएका अर्बौँ डलर बराबरको इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने सहमति भएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्तामा ‘उल्लेखनीय प्रगति’ भएको पुष्टि गर्दै आगामी साताको अन्त्यसम्ममा यस ऐतिहासिक प्रारम्भिक समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर हुन सक्ने सङ्केत दिएका छन् ।
यद्यपि, यो सम्झौतालाई लिएर इजरायल र लेबनानभित्रको आन्तरिक राजनीति भने निकै तरंगित बनेको छ । एकातिर लेबनानी सरकारले आफ्नो सार्वभौमसत्ता रक्षाका लागि यस कूटनीतिक पहललाई स्वागत गरेको छ भने अर्कोतिर लेबनानको सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहले यो अमेरिकी-इजरायली एजेन्डा भएको आरोप लगाउँदै सर्तहरूलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार नगर्ने चेतावनी दिएको छ ।
त्यस्तै, इजरायलले पनि हिजबुल्लाहले पुनः हतियार भण्डारण गरे वा उक्साउने कार्य गरेमा आत्मरक्षाका लागि सैन्य कदम चाल्ने अधिकार आफूसँग सुरक्षित रहने दाबी गरेको छ । आउँदा दिनहरूमा हुने यो सम्झौताको कार्यान्वयन र सबै पक्षको प्रतिबद्धताले नै मध्यपूर्वमा स्थायी शान्ति स्थापना हुने वा पुनः द्वन्द्व चर्किने भन्ने कुराको निर्धारण गर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
क्याटेगोरी : अन्तराष्ट्रिय
प्रतिक्रिया