आज अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा महिला दिवस, महिला नेतृत्वको भूमिकामाथि विश्वव्यापी जोड
काठमाडौं । कूटनीतिक क्षेत्रमा महिलाहरूको योगदान, नेतृत्व र उपलब्धिको सम्मान गर्दै आज विश्वभर ‘अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा महिला दिवस’ विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले सन् २०२२ मा पारित गरेको निर्णयअनुसार प्रत्येक वर्ष जुन २४ तारिखलाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा महिला दिवसका रूपमा मनाउने व्यवस्था गरिएको हो। यस दिवसले विश्व शान्ति, सहकार्य र समावेशी विकासका लागि महिलाको नेतृत्व र सहभागिताको महत्त्वलाई उजागर गर्ने उद्देश्य राखेको छ।संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार महिलाहरू कूटनीतिमा केवल सहभागी मात्र नभई शान्ति स्थापना, समानता प्रवर्द्धन तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य सुदृढीकरणका प्रमुख नेतृत्वकर्ता हुन्। विश्वले सामना गरिरहेका जटिल चुनौतीहरूको समाधान तथा न्यायपूर्ण, समावेशी र दिगो समाज निर्माणका लागि कूटनीतिमा महिलाको अर्थपूर्ण सहभागिता अपरिहार्य बन्दै गएको छ।
राष्ट्रसंघले निर्णय प्रक्रियाका सबै तहमा महिलाको पूर्ण, समान र प्रभावकारी सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ। यस्तो सहभागिता लैङ्गिक समानताको विषय मात्र नभई प्रभावकारी विश्व शासन र दिगो विकासका लागि आवश्यक आधार भएको उल्लेख गरिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार महिलाहरू नीति निर्माण र निर्णय प्रक्रियाको उच्च तहमा पुग्दा कूटनीतिक निर्णयहरू थप समावेशी र प्रतिनिधिमूलक बन्ने गर्छन्। यसले दिगो शान्ति, मानव अधिकार, सामाजिक न्याय र साझा समृद्धिको प्रवर्द्धनमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास गरिएको छ।
हाल विश्वभरका कूटनीतिक नियोग, बहुपक्षीय संस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय वार्ताहरूमा महिलाहरूले संवाद, सहमति निर्माण र द्वन्द्व समाधानमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्। उनीहरूले राष्ट्रिय हित र विश्वव्यापी चुनौतीबीच सन्तुलन कायम गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएका छन्।
यद्यपि, ऐतिहासिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय निर्णय प्रक्रियाबाट महिलाहरू लामो समयसम्म बाहिर रहँदै आएका थिए। पछिल्ला दशकहरूमा उल्लेखनीय प्रगति भए पनि धेरै देशका कूटनीतिक सेवाको उच्च नेतृत्व तहमा महिलाको प्रतिनिधित्व अझै अपेक्षाकृत कम रहेको छ।संयुक्त राष्ट्रसंघकी उपमहासचिव अमिना मोहम्मदले कूटनीतिमा महिलाको पूर्ण र समान सहभागिता बिना प्रभावकारी विश्व शासन सम्भव नहुने बताउँदै निर्णय प्रक्रियामा महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गर्न विश्व समुदायलाई आग्रह गरेकी छन्।
आजको दिवसले महिला कूटनीतिज्ञहरूको योगदानको सम्मान गर्नुका साथै कूटनीतिक क्षेत्रमा बाँकी रहेका संरचनात्मक र संस्थागत अवरोध हटाउन तथा भावी पुस्ताका महिलाहरूलाई नेतृत्वका अवसर प्रदान गर्न प्रेरणा दिएको छ।
क्याटेगोरी : समाचार
प्रतिक्रिया