दुईजनाको जागिर परिवर्तनले हल्लियो विश्व सेयर बजार: ठूला कम्पनीका सेयरमा भारी गिरावट
काठमाडौं । कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) क्षेत्रसँग सम्बन्धित पछिल्ला घटनाक्रमले विश्व प्रविधि बजारमा नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। विशेषगरी दुई चर्चित वैज्ञानिकको करियर परिवर्तन र नयाँ एआई प्रविधिको सार्वजनिक प्रदर्शनले लगानीकर्ता तथा बजार विश्लेषकहरूको ध्यान तानेको छ।
यसबीच विश्वका केही प्रमुख टेक कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा पनि दबाब देखिएको छ। एनभिडियाले एकै दिन ठूलो बजार पूँजीकरण गुमाएको बताइएको छ भने अमेजन र मेटाका सेयरमा समेत गिरावट आएको छ।
यो घटनाक्रम गुगलका पूर्व वैज्ञानिक नोम शजीर र जन जम्परसँग जोडिएको छ। शजीर सन् २०१७ मा विकसित ‘ट्रान्सफर्मर’ प्रविधिका प्रमुख अनुसन्धानकर्तामध्ये एक मानिन्छन्। यही प्रविधिलाई आजका च्याटजीपीटी, जेमिनी र क्लाउडजस्ता आधुनिक एआई मोडलहरूको आधार मानिन्छ।
दुई वर्षअघि गुगलले शजीरलाई पुनः कम्पनीमा ल्याउन ठूलो लगानी गरेको थियो। तर, पछिल्लो समय उनी र जम्परले एन्थ्रोपिकमा आबद्ध हुने निर्णय गरेपछि बजारमा विभिन्न अड्कलबाजी सुरु भएको छ।
यसैबीच एन्थ्रोपिकले ‘क्लाउड कोवर्क’ नामक नयाँ एआई एजेन्ट सार्वजनिक गरेको छ। कम्पनीका अनुसार उक्त प्रणालीले कानुनी कागजातको समीक्षा, वित्तीय प्रतिवेदन तयारी तथा डाटा व्यवस्थापनजस्ता कार्यहरू स्वचालित रूपमा गर्न सक्ने क्षमता राख्छ।
नयाँ प्रविधिको घोषणासँगै सफ्टवेयर उद्योगको भविष्यबारे लगानीकर्ताहरूबीच मिश्रित धारणा देखिएको छ। केही विश्लेषकहरूले यसलाई उद्योगमा ठूलो परिवर्तनको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन् भने केहीले यसलाई ‘सासपोक्यालिप्स’ अर्थात् सफ्टवेयर बजारमा सम्भावित उथलपुथलको सुरुआतका रूपमा चित्रण गरेका छन्।
यस घटनाले एआई क्षेत्रमा भइरहेको विशाल लगानीको दिगोपनमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ। माइक्रोसफ्ट, गुगल, मेटा, अमेजन र एप्पलजस्ता कम्पनीहरूले एआई पूर्वाधार निर्माण तथा उच्च क्षमतायुक्त चिप खरिदमा अर्बौँ डलर खर्च गरिरहेका छन्। तर, सो लगानीअनुसारको आम्दानी प्राप्त हुने विषयमा बहस जारी छ।
केही प्रतिवेदनहरूका अनुसार एआई पूर्वाधारको खर्च धान्न उद्योगलाई वार्षिक सयौँ अर्ब डलरको आम्दानी आवश्यक पर्छ, जबकि वर्तमान आम्दानी त्यसको तुलनामा निकै कम रहेको विश्लेषण गरिएको छ। यसले लगानी, ऋण र भेन्चर क्यापिटलमाथिको निर्भरतालाई समेत उजागर गरेको छ।
यसबाहेक, एआई कम्पनीहरूबीचको लगानी र व्यापारिक सम्बन्धमाथि पनि विभिन्न प्रश्न उठ्न थालेका छन्। उदाहरणका रूपमा, एनभिडिया र ओपनएआईबीचको लगानी तथा चिप खरिद प्रक्रियालाई लिएर बजारमा विभिन्न व्याख्या भइरहेका छन्, यद्यपि सम्बन्धित कम्पनीहरूले आफ्नो व्यावसायिक मोडललाई सामान्य व्यापारिक अभ्यासकै रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका छन्।
यस्तै, सन् २००८ को आर्थिक संकटको पूर्वानुमानका कारण चर्चित लगानीकर्ता माइकल बरीको फन्ड सियोन एसेट म्यानेजमेन्टले केही एआई कम्पनीविरुद्ध शर्ट पोजिसन लिएको खबरले पनि बजारमा थप चासो बढाएको छ। यसलाई कतिपयले एआई क्षेत्रको मूल्यांकनप्रति रहेको शंकाको संकेतका रूपमा हेरेका छन्।
समग्रमा, पछिल्लो घटनाक्रमले एआई क्षेत्रको प्रतिस्पर्धा केवल प्रविधि विकासमा मात्र सीमित नरहेको देखाएको छ। उत्कृष्ट प्रतिभालाई आकर्षित गर्ने, उनीहरूलाई दीर्घकालीन रूपमा कम्पनीमा टिकाइराख्ने तथा प्रविधिलाई दिगो व्यवसायिक सफलतामा रूपान्तरण गर्ने क्षमता नै अबको मुख्य चुनौती बन्ने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
उनीहरूका अनुसार एआईको दौड अझै प्रारम्भिक चरणमै छ र आगामी वर्षहरूमा वास्तविक प्रतिस्पर्धा नवीन प्रविधि, दक्ष जनशक्ति र दिगो आम्दानीको सन्तुलन कायम गर्नेतर्फ केन्द्रित हुनेछ।
क्याटेगोरी : अन्तराष्ट्रिय
प्रतिक्रिया