राधेराधेको १७ तले रहस्य: दुई दशकदेखि अधुरै उभिएको भवन, जसले अझै खोजिरहेको छ आफ्नो भविष्य
भक्तपुर । बिहानको व्यस्त समय। राधेराधे चोकमा सवारीसाधनको लामो लाइन छ। कोही भक्तपुरतर्फ हतारिँदै छन् भने कोही काठमाडौं फर्किने दौडमा छन्। सडक किनारका चिया पसलमा ग्राहकको चहलपहल छ, बस स्टपमा यात्रुहरूको भीड देखिन्छ। यही भीडभाड र व्यस्तताबीच एउटा विशाल संरचना भने वर्षौंदेखि मौन उभिएको छ—१७ तले अधुरो भवन।
एक समय ठूलो लगानी र महत्वाकांक्षी योजनाको प्रतीक मानिएको यो भवन अहिले खण्डहरजस्तै देखिन्छ। खुला कंक्रिट, अधुरा झ्याल, बाहिर निस्किएका फलामका डन्डी र माथिल्लो भागमा उम्रिएको झारले यसको जीर्ण अवस्था झल्काउँछ। निर्माण सुरु भएको करिब दुई दशक बितिसक्दा पनि भवन किन पूरा हुन सकेन भन्ने प्रश्नको स्पष्ट उत्तर अझै कसैसँग छैन।
ठूलो सपनासहित सुरु भएको परियोजना
राधेराधे चोकस्थित करिब ६ रोपनी ३ आना क्षेत्रफलमा फैलिएको यो भवनको निर्माण २०६७ सालतिर सुरु भएको थियो। स्थानीयले यसलाई व्यापारिक केन्द्र, पाँचतारे होटल र आर्थिक गतिविधिको नयाँ केन्द्रका रूपमा हेरेका थिए।
त्यसबेला सयौं युवाले रोजगारी पाउने, व्यापार विस्तार हुने र आसपासको जग्गाको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको थियो। केही समयसम्म निर्माण तीव्र गतिमा अघि बढ्यो र मुख्य संरचना ठडियो। तर त्यसपछि काम रोकियो र फेरि कहिल्यै पुरानै लयमा फर्किएन।
आज भवन उभिएको छ, तर परियोजना भने अलपत्र छ।
स्थानीयको दैनिकीसँग जोडिएको चिनारी
राधेराधेका बासिन्दाका लागि यो भवन कुनै नयाँ दृश्य होइन। बरु, यो उनीहरूको दैनिक जीवनकै हिस्सा बनिसकेको छ।
ठेगाना दिनुपरे, एम्बुलेन्स बोलाउनुपरे वा कसैलाई बाटो देखाउनुपरे सबैभन्दा सहज चिनारी यही भवन बनेको छ। “त्यो ठूलो भवन नजिक” भन्ने वाक्य अहिले राधेराधेको परिचय जस्तै भइसकेको छ।
६२ वर्षीय एक स्थानीयले नेपाल न्यूज बैंकसँग भने,
“मेरो छोराछोरी साना हुँदा यो भवन बन्न थालेको थियो। अहिले उनीहरू आफैं अभिभावक बनिसके। तर भवन भने उस्तै छ। किन रोकियो भन्ने आजसम्म थाहा पाएका छैनौं।”
अर्की स्थानीय महिलाले भनिन्,
“२० वर्षदेखि यही अवस्था देखिरहेका छौं। नगरपालिकाले मापदण्ड नपुगेको भनेर रोकेको भन्ने सुनेका थियौं। अहिले फेरि केही प्रक्रिया चलिरहेको हो कि भन्ने मात्र हो।”
‘गोविन्दाको भवन’ भन्ने हल्ला कसरी फैलियो?
यो भवनसँग जोडिएको अर्को चर्चित चर्चा भारतीय अभिनेता गोविन्दाको नाम हो। धेरैले यसलाई अहिले पनि “गोविन्दाको भवन” भनेर चिन्ने गरेका छन्।तर स्थानीय जानकारका अनुसार गोविन्दा निर्माणस्थलको अवलोकनका लागि एकपटक आएका कारण मात्रै यस्तो चर्चा फैलिएको हो। भवनमा उनको स्वामित्व नरहेको उनीहरूको भनाइ छ।
जानकारी अनुसार यो परियोजना नेपाली व्यावसायिक घराना जगदम्बा ग्रुप तथा अन्य लगानीकर्तासँग सम्बन्धित रहेको बताइन्छ।
निर्माण करिब सन् २०१७ तिर पूर्ण रूपमा रोकिएको अनुमान गरिन्छ। विदेशी लगानीसँग सम्बन्धित प्रक्रिया, लगानीकर्ताबीचको विवाद, आर्थिक व्यवस्थापनका समस्या तथा कानुनी जटिलता निर्माण रोकिनुका सम्भावित कारणका रूपमा चर्चा हुने गरेका छन्। यद्यपि सम्बन्धित पक्षले यसबारे औपचारिक रूपमा विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरेको छैन।
भवनभित्रको सन्नाटा
नेपाल न्यूज बैंकको टोली स्थलगत रिपोर्टिङका क्रममा भवनभित्र पुग्दा बाहिरबाट जति विशाल देखिने संरचना, भित्र उति नै सुनसान देखियो।मुख्य प्रवेशद्वार नजिक रहेको पसलबाट भवनभित्र जानुपर्ने व्यवस्था थियो। सुरुमै फोटो तथा भिडियो खिच्न नदिने र भित्र प्रवेश गर्न नमिल्ने भनिए पनि सञ्चारकर्मी भएको परिचय दिएपछि मात्र प्रवेशको अनुमति मिल्यो।
भवनको पहिलो तलामा रेखदेखको जिम्मेवारीमा रहेका एक व्यक्तिले आफू त्यहाँ बस्ने गरेको स्वीकार गरे। तर उनले परियोजनाबारे थप टिप्पणी गर्न अस्वीकार गर्दै भने,
“हामीले केही बोल्न मिल्दैन। यो विदेशीको होइन, जगदम्बाको भवन हो। थप जानकारी सम्बन्धित पक्षसँगै लिनुस्।”
भित्र अधुरा कोठा, खुला पिलर, धुलो र चिस्यानले भरिएको वातावरणले कुनै समय ठूलो लगानी गरिएको परियोजना अहिले पूर्ण रूपमा प्रयोगविहीन अवस्थामा पुगेको संकेत गरिरहेको थियो।
पत्रकारलाई किन रोक?
स्थलगतरूपमा अर्को प्रश्न पनि उठ्यो—पत्रकारलाई भवनभित्र सहज रूपमा प्रवेश गर्न किन दिइँदैन?
सामान्य जानकारी लिन जाँदा पनि फोटो–भिडियो खिच्न नदिने, कर्मचारीले बोल्न नमिल्ने बताउने र सम्बन्धित पक्ष सार्वजनिक रूपमा प्रतिक्रिया दिन नचाहने अवस्थाले परियोजनाप्रति थप जिज्ञासा बढाएको छ।
यदि भवन कानुनी प्रक्रियामै छ भने त्यसबारे स्पष्ट जानकारी किन सार्वजनिक गरिएको छैन? यदि यसको भविष्यका लागि कुनै योजना बनिरहेको छ भने स्थानीयलाई किन जानकारी गराइएको छैन? यी प्रश्न अझै अनुत्तरित छन्।
नगरपालिकाको प्रतिक्रिया
मध्यपुर थिमि नगरपालिकाका प्रवक्ता कृष्णहरि आचार्यले भने,
“यस विषयमा अहिले टिप्पणी गर्दैनौं। इन्जिनियरिङ कलेजसँगको सहकार्यमा अध्ययन भइरहेको छ। प्रतिवेदन आएपछि आवश्यक जानकारी सार्वजनिक गर्छौं।”
नगरपालिकाको यस प्रतिक्रियाले भवन अध्ययनको चरणमा रहेको संकेत गरे पनि निर्माण कहिले पुनः सुरु हुन्छ, संरचना सुरक्षित छ वा यसको भविष्य कस्तो हुनेछ भन्ने विषय अझै अन्योलमै छ।
अझै उत्तर खोज्दै राधेराधे
दैनिक हजारौं सवारी यही भवनअगाडिबाट गुड्छन्। यात्रुहरूको नजर केही क्षणका लागि भवनमा पुग्छ। कसैका लागि यो अधुरो संरचना मात्रै हो, कसैका लागि राधेराधेको चिनारी। तर स्थानीयका लागि भने यो अधुरो विकासको प्रतीक बनेको छ।
दुई दशकअघि ठूलो आशा बोकेर सुरु भएको परियोजना आज मौन स्मारकझैं उभिएको छ। वरपरको राधेराधे बदलिएको छ—नयाँ घर बनेका छन्, व्यापार बढेको छ, सडक व्यस्त बनेका छन्। तर चोकको केन्द्रमा उभिएको यो १७ तले भवन भने समयसँगै अघि बढ्न सकेको छैन।
भवनको लागत, साझेदार र यसको भविष्यबारे अझै स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक भएको छैन। त्यसैले आज पनि हरेक दिन यहाँबाट गुड्ने धेरै मानिसको मनमा एउटै प्रश्न उब्जिन्छ—
यति ठूलो परियोजना आखिर किन अधुरै रह्यो, र यसको भविष्य कहिले टुंगो लाग्ला?
क्याटेगोरी : समाचार
प्रतिक्रिया