नेपाली कांग्रेसले २००७ सालमा ससस्त्र संघर्ष थालेको दिन कार्तिक २६ गतेको दिन पारेर विसं २०१८ को कात्तिक २६ गतेबाट सशस्त्र सङ्घर्ष थाल्ने निर्णय गरेको थियो । सशस्त्र विद्रोहको तयारीका लागि कांग्रेसले भारतको नरकटियागन्जमा क्याम्प खडा गरेको थियो । यो क्यम्पबाट चितवनसहित तनहुँ, धादिङ नुवाकोट, लमजुङलगायत जिल्लामा सशस्त्र कारबाही गर्ने योजना कांग्रेसले बनाएका थियो । यो क्याम्पको नेतृत्व बखानसिंह गुरुङले गरेका थिए ।
पत्रकार एवं साहित्यकार वसन्त पराजुलीको ‘बखान’ उपन्यासका कांग्रेसको यो सङ्घर्ष र चितवन विद्रोहका घटनालाई चर्चा गरिएको छ । सो उपन्यासका अनुसार चितवन विद्रोहका लागि नरकटियागन्जबाट चार समूह परिचालन गरिएको थियो । माघ १०
गते महेश्वरलाल श्रेष्ठको नेतृत्वमा पहिलो समूह चितवन भित्रिएको उल्लेख छ । सो समूहमा नारायणप्रसाद जोशी, नायब चन्द्रबहादुर शाही, बुद्धिसागर ढकाल सहभागि थिए । यो समूहले कांग्रेस नेता कार्यकर्ता भेट गरि राजनीतिक रुपमा विद्रोहमा सरिक गराउने उद्देश्यका साग काम गर्ने जिम्मेवारी थियो । लालध्वज गुरुङको नेतृत्वको दोश्रो समूहको काम स्थानीय प्रशासनसँग समन्वय गरी सहज तरिकाले भरतपुर कब्जा गर्ने उद्देश्य थियो । त्यो बेला चितवन थानाका प्रमुख थानेदार लालध्वजका नातेदार थिए । चितवन थानाका प्रमुख भरत गुरुङ विसं २००७ को सङ्घर्षका मुक्ति सेना, रक्षा दल हुँदै समायोजनबाट नेपाल प्रहरीमा सेवारत थिए । लालध्वजको समूह माघ १६ गते रामनगर, ठोरी, माडी, वसन्तपुरहुँदै भरतपुर प्रवेश गरेको थियो ।
पूर्वसेनाका मेजर मेहरध्वज अधिकारको नेतृत्वको तेस्रो समूह जनमुक्ति सेनाको थियो । जसमा झन्डै ४० जनाको सहभागि थिए । सो टोलीले भरतपुर प्रवेश गर्दै गर्दा माघ २४ गते बघौडा चौकीमा पहिलो आक्रमण गरी कब्जामा लिएको थियो । त्यसपछि जनमुक्ति सेनाको टोली माघ २५ गते साँझ ७ बजे गौरीगन्ज पुगेर नारायणप्रसाद जोशीको घरमा साँझको खाना खाई राति नै भरतपुर कब्जा गर्ने योजनासाथ अगाडि बढेको थियो ।
जगत प्रकाशजङ्ग शाहको नेतृत्वको चौथो समूह अर्को समूह यी तिनै समूहको सहयोगीका रुपमा नेपाल आएको थियो । सो समूहमा हरिप्रसाद गुरुङसहित २६ जनाको सो समूह गोवद्र्धनियाको बाटो हुँदै सोमेश्वरगढी, माडी वनकट्टा, धुव्रघाटको बाटो भएर माघ २६ गते दिव्यनगर आइपुगेको थियो । यो समूहले धुव्रघाटको प्रहरी थाना कब्जा गरी हरिप्रसाद गुरुङको घरमा खाना खाएर केही समय आराम गरी भरतपुर पुगेको थियो ।
भरतपुर कब्जा गर्दा हवाईमार्ग भएर काठमाडौँबाट थप सुरक्षाकर्मी आउन नसकुन भनेर जनमुक्ति सेनाले उज्यालो नहुँदै भरतपुर र मेघौलीको हवाईमैदान जोतेका थिए । टङ्कप्रसाद शर्मा, शिवप्रसाद श्रेष्ठ, माइते लामा र लालबहादुर ड्राइभर मिलेर त्यही ट्याक्टर र बुल्डोजर लिएर भरतपुरको हवाईमैदान जोतेका थिए । मेघौलीको हवाईमैदान पनि लालबहादुर ड्राइभरले ट्याक्टर लगेर जोते । आन्दोलनकारीले माघ २६ गते बिहानै भरतपुरमा प्रहरी थानाअगाडि धावा बोले । सहजै सुरक्षाकर्मीले आत्मसमर्पण गरेपछि भरतपुर जनमुक्ति सेनाको नियन्त्रणमा आएको इतिहासमा उल्लेख छ ।
भरतपुर कब्जाको खुसियाली चलिरहँदा सेनाले भरतपुरलाई घेरा हालिसकेको थियो । कांग्रेसका सशस्त्र लडाकुले भरतपुर नियन्त्रणमा लिएको ४८ घण्टा नपुग्दै काठमाडौँबाट पुगेको सेनाले भरतपुर पुनः आफ्नो नियन्त्रणमा लिइसकेको थियो । काठमाडौँबाट शेर बटालियनका बिग्रेडियर जनरल भक्तवीर थापा, मेजर मोहनसिंह बस्नेत नेतृत्वको टोली माघ २८ गते बिहान भरतपुर ओरालिएको थियो । यो टोली काठमाडौँबाट हवाईजहाजमार्फत सिमरा उत्रिएर हेटौँडा हुँदै भरतपुर पुगेको थियो । कांग्रेसका सशस्त्र लडाकुले भत्काएका ठाउँ ठाउँका पुलमाथि सालको पटिया राखेर सेनाले गाडी तारेका थिए ।
भरतपुरकै देउती खोलानजिकै चौरमा कांग्रेस लडाकु सहितका आन्दोलनकारी विजयोत्सव मनाइरहेका थिए । उनीहरू कोही खाना खाइरहेका थिए । त्यसैबेला सेनाले घेरामा पार्यो । सेनाले अन्धाधुन्ध गोली बर्साउन थाल्यो । जनमुक्ति सेनाका ११ जनालाई नियन्त्रणमा लिई एउटै डोरीले बाँधेर सेनाले लतार्दैपछार्दै चौबिसकोठी पुर्यायो । त्यहाँ तीन जनालाई गोली ठोकेर मारियो । अन्यलाई त्यहीँबाट लतार्दै घिसार्दै टिकौली जङ्गल पु¥यायो । बाँकी सात जना जनमुक्ति सेनालाई सङ्गिन रोपेर तड्पाई तड्पाई हत्या गरिएको इतिहासकारले उल्लेख गरेको पाइन्छ ।
जगतप्रकाशजङ्ग शाहलाई राजपरिवारको भनेर सेनाले मार्न सकेन । पछि उनका बारेमा राजा महेन्द्रलाई जानकारी गराइएको र राजाकै अनुमति लिएर उनलाई पुनः गेस्टहाउसमा निर्ममतापूर्वक यातना दिई मारी गेस्टहाउसबाहिर लगेर उत्तरतर्फको पातीघारीमा गाडिएको इतिहासमा उल्लेख छ ।
भरतपुर कब्जा भएको खुसियाली मनाउन भरतपुर आएका हरिप्रसाद गुरुङ, शमशेरबहादुर गुरुङ, जगतप्रकाशजङ्ग शाह, बुद्धसिंह राना, खेमबहादुर गुरुङलाई सेनाले भरतपुरमा पुनः नियन्त्रणमा लिएको पत्तो भएन । उनीहरू चारतारे झन्डा फहराउँदै सेतो गाडीमा गेस्टहाउस पुगेका थिए । भरतपुर काण्डमा हरिप्रसाद गुरुङ, बुद्धिसिंह राना, खेमबहादुर गुरुङ, शमशेरबहादुर गुरुङ, ट्राफिक तामाङ, जगतप्रकाशजङ्ग शाह, पन्चे गुरुङ, हस्तबहादुर गुरुङलगायत मारिएका थिए । सो घटनामा ८५ जना
मारिएको उल्लेख छ ।
‘आजको नेपाल पुस्तकलाई उदृत गर्दै बखान उपन्यासमा त्यस दिन गेस्टहाउसमा मारिएका मानिसका ८५ जोर जुत्ता भेटिएको उल्लेख छ । उनीहरूलाई हस्पिटल (भरतपुर) पछाडि खनिएको विशाल खाल्टोमा जिउँदै पुरेर मारियो । त्यसबेला विभिन्न ठाउँबाट पक्रिएर ल्याइएका मानिसलाई जिउँदै खाल्टोमा पुरेर सामूहिक हत्या गरिएको इतिहासका उल्लेख छ ।
क्याटेगोरी : राजनीति
प्रतिक्रिया