काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबारका लागि विदेशी मुद्राको आधिकारिक विनिमय दर सार्वजनिक गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले निर्धारण गरेको नयाँ दरअनुसार अमेरिकी डलरसहित अधिकांश प्रमुख विदेशी मुद्राको मूल्य उच्च स्तरमा पुगेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारमा अमेरिकी अर्थतन्त्रको मजबुत अवस्था तथा भारतीय रुपैयाँको अवमूल्यनको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपाली मुद्रामा देखिएको अर्थविश्लेषकहरूको भनाइ छ। नेपाली रुपैयाँ भारतीय रुपैयाँसँग स्थिर विनिमय दरमा आबद्ध भएकाले भारतीय मुद्रा कमजोर हुँदा नेपाली रुपैयाँ पनि स्वतः दबाबमा पर्ने गरेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिद दर १५२ रुपैयाँ १३ पैसा र बिक्री दर १५२ रुपैयाँ ७३ पैसा कायम गरिएको छ।
त्यस्तै, युरो एकको खरिद दर १७५ रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्री दर १७६ रुपैयाँ ३० पैसा निर्धारण गरिएको छ। बेलायती पाउन्ड स्टर्लिङ एकको खरिद दर २०३ रुपैयाँ ६२ पैसा तथा बिक्री दर २०४ रुपैयाँ ४२ पैसा पुगेको छ।
वैदेशिक रोजगारीका लागि नेपाली श्रमिकहरूको प्रमुख गन्तव्य रहेका खाडी मुलुकका मुद्रामा समेत वृद्धि देखिएको छ। साउदी रियाल एकको खरिद दर ४० रुपैयाँ ५३ पैसा र बिक्री दर ४० रुपैयाँ ६९ पैसा तोकिएको छ भने कतारी रियाल एकको खरिद दर ४१ रुपैयाँ ७३ पैसा र बिक्री दर ४१ रुपैयाँ ८९ पैसा कायम गरिएको छ। युएई दिराम र मलेसियन रिंगिटको विनिमय दरमा पनि उकालो लागेको छ।
विदेशी मुद्राको मूल्यवृद्धिले नेपाली अर्थतन्त्रमा मिश्रित प्रभाव पार्ने देखिएको छ। सकारात्मक पक्षमा, विदेशमा कार्यरत नेपालीहरूले पठाउने विप्रेषण (रेमिट्यान्स) को नेपाली रुपैयाँमा मूल्य बढ्ने भएकाले स्वदेशमा रहेका परिवारले बढी रकम प्राप्त गर्न सक्नेछन्। डलरमा आम्दानी गर्ने पर्यटन क्षेत्र तथा निर्यातमुखी व्यवसायले समेत यसबाट केही लाभ लिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
तर अर्कोतर्फ, आयातमा अत्यधिक निर्भर नेपालको अर्थतन्त्रका लागि डलरको मूल्यवृद्धि चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ। पेट्रोलियम पदार्थ, खाद्यान्न, औषधि, विद्युतीय सामग्री तथा औद्योगिक कच्चा पदार्थ आयात गर्दा बढी लागत लाग्ने भएकाले बजारमा महँगी थप बढ्ने जोखिम रहेको छ। यसले सर्वसाधारणको क्रयशक्तिमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने अर्थविद्हरू बताउँछन्।
यसबाहेक, वैदेशिक ऋणको सावाँ तथा ब्याज भुक्तानी गर्दा सरकारले थप नेपाली रुपैयाँ खर्च गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुने भएकाले राज्यकोषमा अतिरिक्त दबाब पर्न सक्ने देखिन्छ। व्यापार घाटा विस्तार हुने सम्भावना समेत रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
अर्थतन्त्रमा देखिएको यस्तो अवस्थाले एकातिर विप्रेषण आम्दानीलाई बलियो बनाउने सम्भावना बोकेको छ भने अर्कोतर्फ आयातजन्य महँगी र वित्तीय दबाबका चुनौतीलाई पनि थप गम्भीर बनाउने संकेत गरेको छ।
क्याटेगोरी : अर्थ
प्रतिक्रिया