काठमाडौं । पाकिस्तानले इरानका लागि आफ्ना ग्वादर र कराची बन्दरगाह खुला गर्ने घोषणा गरेको छ । पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयले जारी गरेको ‘ट्रान्जिट अफ गुड्स थ्रु पाकिस्तान’ (पाकिस्तानमार्फत सामान आवागमन) आदेश २०२६ अन्तर्गत इरानी उत्पादनको व्यापारका लागि छ वटा करिडोर खोलिएका छन् ।
यी व्यापारिक करिडोर प्रयोग गर्दै इरानले पाकिस्तानमार्फत तेस्रो देशसँग आयात–निर्यात गर्न सक्नेछ ।
पाकिस्तान सरकारले यस्तो घोषणा त्यतिबेला गरेको हो, जब फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको युद्ध र स्ट्रेट अफ होर्मुज इरानी बन्दरगाहमाथि अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण इरानको आयात–निर्यात प्रभावित भएको छ ।
सामान्यतया भूपरिवेष्ठित (चारैतिर जमिनले घेरिएका) देशहरूले तेस्रो देशमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार गर्छन् । अफगानिस्तानले दशकौँदेखि पाकिस्तानका बन्दरगाह प्रयोग गर्दै व्यापार गर्दै आएको छ । तर इरानसँग आफ्नै बन्दरगाह भए पनि हालको अवस्थाले उसलाई व्यवहारत: भूपरिवेष्ठित जस्तै बनाएको छ ।
यस समयमा पाकिस्तान इरान र अमेरिकाबीच मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा देखिएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यो निर्णय इरानप्रति विश्वास निर्माण गर्ने महत्वपूर्ण कदम हो ।
‘ट्रान्जिट अफ गुड्स थ्रु पाकिस्तान’ आदेश के हो ?
होर्मुज़ स्ट्रेट
पाकिस्तानको वाणिज्य मन्त्रालयका अनुसार, यस आदेशले पाकिस्तान र इरानबीच ट्रान्जिट व्यापारलाई सुदृढ बनाउँदै क्षेत्रीय व्यापारलाई बढावा दिनेछ ।
वाणिज्य मन्त्री जाम कमालले भनेका छन्, ‘यस कदमले पाकिस्तानको रणनीतिक महत्व बढाउनेछ र देशलाई क्षेत्रीय व्यापारिक करिडोर तथा लजिस्टिक्स हबको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्याउनेछ ।’
मन्त्रालयका अनुसार ग्वादर, कराची र तफ्तानलगायत विभिन्न मार्गलाई ट्रान्जिट करिडोरका रूपमा तोकिएको छ र भन्सार कानुनअन्तर्गत सामानको आवागमनलाई थप पारदर्शी र व्यवस्थित बनाइँदैछ ।
पाकिस्तान र इरानबीच ९०९ किलोमिटर लामो सीमा छ, जहाँ विभिन्न औपचारिक र अनौपचारिक नाकाहरू छन् । प्रमुख सीमा नाकाहरूमा क्वेटानजिकको तफ्तान, ग्वादरनजिकको गब्द र मण्ड–पिशिन क्षेत्र पर्दछन् ।
युद्धको अवस्था हुँदाहुँदै पनि पाकिस्तान–इरानबीचको सामान्य व्यापार भने जारी रहेको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, इरानका लागि ट्रान्जिट करिडोर खोल्दा भविष्यमा पाकिस्तानले मध्य एसियाली देशहरूसम्म पहुँच विस्तार गर्न सक्नेछ ।
खोलिएका प्रमुख व्यापारिक मार्गहरू
पाकिस्तानले इरानका लागि निम्न ६ व्यापारिक मार्ग खोलेको छ :
१.ग्वादर–गब्द
२. कराची/पोर्ट कासिम–ल्यारी–ओरमारा–पस्नी–गब्द
३. कराची/पोर्ट कासिम–खुजदार–दल्बन्दिन–तफ्तान
४. ग्वादर–तुरबत–होशाब–पन्जगुर–नाग–बिस्माह–खुजदार–क्वेटा/लाक पास–दल्बन्दिन–नोकुन्डी–तफ्तान
५. ग्वादर–ल्यारी–खुजदार–क्वेटा/लाक पास–दल्बन्दिन–नोकुन्डी–तफ्तान
६. कराची/पोर्ट कासिम–ग्वादर–गब्द
क्याटेगोरी : अन्तराष्ट्रिय
प्रतिक्रिया