अमेरिका र इरानबीच युद्ध रोकिने खबरले विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा भारी गिरावट
काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीच जारी युद्ध अन्त्यका लागि ऐतिहासिक ‘शान्ति सम्झौता’ भएको खबर सार्वजनिक भएसँगै एसियाली बजारको प्रारम्भिक कारोबारमै कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ।
दुई देशबीच मध्यस्थता गरिरहेको पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफले सम्झौताको औपचारिक घोषणा गरेलगत्तै तेलको मूल्य तीव्र गतिमा ओरालो लागेको हो। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य मापन गर्ने प्रमुख सूचक ‘ब्रेन्ट क्रुड’ को मूल्य ३.८ प्रतिशतले घटेर प्रतिब्यारेल ८४.०२ अमेरिकी डलरमा झरेको छ।
यस्तै अमेरिकी बजारमा कारोबार हुने ‘वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट’ तेलको मूल्य पनि ४.१ प्रतिशतले ओरालो लाग्दै प्रतिब्यारेल ८१.४० डलर कायम भएको छ। सम्झौताको औपचारिक मस्यौदा टुङ्गिएको र आगामी शुक्रबार अर्थात् जुन १९ मा स्विट्जरल्यान्डमा हस्ताक्षर समारोह हुने खबरले केही महिनादेखि त्रसित बनेको विश्व ऊर्जा बजारलाई ठुलो राहत दिएको छ।
विगत साढे तीन महिनाभन्दा बढी समयदेखि मध्यपूर्वलाई अशान्त बनाएको यो युद्ध सन् २०२६ फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानको आणविक कार्यक्रम र सैन्य संरचनालाई लक्षित गरी गरेको संयुक्त हवाई आक्रमण ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’ बाट सुरु भएको थियो।
उक्त सुरुवाती आक्रमणमा इरानका उच्च नेतृत्वको मृत्यु भएपछि प्रतिशोधस्वरूप इरानले इजरायल र मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी सैन्य बेसहरूमा सयौँ मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेको थियो।
युद्ध सुरु हुनुअघि प्रतिब्यारेल ७० डलरको आसपासमा रहेको ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य युद्धको चरम अवस्थामा आपूर्ति ठप्प हुने डरले प्रतिब्यारेल १२० डलरको ऐतिहासिक उचाइसम्म पुगेको थियो, जसका कारण विश्वभर इन्धन संकट र आर्थिक मन्दीको खतरा बढेको थियो।
सम्झौताको पुष्टि गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत अब तेलको प्रवाह सुचारु हुने उल्लेख गर्दै विश्वका मालवाहक जहाजहरूलाई आफ्ना इन्जिन सुरु गर्न र तेल बग्न दिन आह्वान गरेका छन्।
राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार यो सम्झौतापछि वासिङ्टनले इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाउँदै आएको कडा नौसैनिक नाकाबन्दी तुरुन्त हटाउनेछ भने विश्वकै रणनीतिक महत्त्वको व्यापारिक जलमार्ग ‘हर्मुज जलडमरू’ पुनः नि:शुल्क रूपमा खुला हुनेछ।
गत फेब्रुअरीको अन्तिम सातादेखि इरानले यो जलमार्ग पूर्ण रूपमा बन्द गरी आवतजावत गर्ने जहाजमाथि आक्रमणको धम्की दिएपछि विश्वव्यापी इन्धन आपूर्ति ठप्प प्रायः भएको थियो किनभने विश्वको कुल कच्चा तेल र तरल प्राकृतिक ग्यासको करिब २० प्रतिशत आपूर्ति यही मार्ग भएर हुने गर्दछ।
इरानका उप-परराष्ट्रमन्त्री काजेम गारीबाबादीले यो सम्झौता शत्रुमाथिको विश्वास नभई अविश्वासकै वातावरणमा देशको हितका लागि गरिएको बताएका छन् भने यता बेलायत, फ्रान्स, जर्मनी र इटालीले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमका सन्दर्भमा चाल्ने आगामी कदमका आधारमा उनीमाथि लगाइएका आर्थिक प्रतिबन्धहरू फुकुवा गर्न तयार रहेको संकेत दिएका छन्। यो ऐतिहासिक सहमतिसँगै मध्यपूर्वमा जारी सैन्य तनाव कम भई विश्व बजारमा स्थिरता आउने अपेक्षा अर्थविद्हरूले गरेका छन्।
क्याटेगोरी : अन्तराष्ट्रिय
प्रतिक्रिया